Poradnik

Książka to dokument w postaci zszytych arkuszy tworzących wolumin, zawierający tekst słowny utrwalony graficznie. Kształtowanie się formy książki dokonywało się na podstawie istniejących systemów pisma oraz pod wpływem odpowiedniego materiału i narzędzi pisarskich. Książka przybierała postać zależną od materiału pisarskiego w określonych warunkach lokalnych.

Pierwotną jej formą były tabliczki lub bryły geometryczne z wypalonej gliny z tekstem pisma klinowego (Sumerowie – od IV tysiąclecia p.n.e., Asyryjczycy, Babilończycy).

W Europie, głównie w Grecji i Rzymie, używano nawoskowanych tabliczek drewnianych, ołowianych i z kości słoniowej; w Chinach pisano na płytkach bambusowych i jedwabiu, w Indiach, na odpowiednio spreparowanych, sztywnych liściach palmowych. Materiałem pisarskim była również kora (łyko) brzozy, lipy i innych gatunków drzew. Narzędziami zależnie od materiału były: twardy rylec, ostro zacięta trzcina, pędzel, ptasie pióro i in..

Nową epokę w rozwoju książki zapoczątkowało wprowadzenie w Egipcie (ok. 3000 roku p.n.e.), potem w Grecji i Rzymie, jako materiału pisarskiego, papirusu. Paski papirusu sklejano w długie wstęgi, co narzuciło książce starożytnej formę zwoju, stosowanego również przy użyciu materiałów miękkich, jak skóra czy płótno. Tekst na zwoju pisany był kolumnami, a zwój podczas czytania przewijało się z jednego krążka na drugi. Tytuł dzieła wypisywano na końcu tzw. Kolofonie, albo na zawieszonej kartce, zwanej titulusem.

W II wieku p.n.e. rozpowszechnił się wyrabiany w Pergamonie pergamin. Kartki pergaminowe, umieszczone między dwiema drewnianymi tabliczkami, stały się zaczątkiem nowej formy książki – kodeksu. Przez kilka wieków obie formy istniały obok siebie, lecz płaski, prostokątny kodeks, o luźnych, obustronnie zapisanych kartkach, jako wygodniejszy w użyciu wypierał powoli zwój i już w V wieku n.e. zdobył przewagę.

Wczesnośredniowieczny wieloskładowy kodeks, oprawny w deski, stał się tradycyjną formą książki, nie zmienioną w istocie do naszych czasów.

Wprowadzony w Europie w XII wieku papier nie wpłynął na zmianę budowy książki, lecz jako materiał tańszy, stał się zasadniczym jej tworzywem i wraz z rozwojem mechanicznych technik druku, przyczynił się do jej umasowienia.